सुटुक्क आए सुटुक्क जांदैछन, दाङमा थिती बसाएर


Friday, 21 Jul, 2017 12:00 AM

गोविन्द खड्का
तुलसीपुरका व्यवसायी राजकुमार श्रेष्ठका हत्यामा संलग्न भनिएकाहरु असार २७ सम्म धेरै प्रहरी नियन्त्रणमा परे । केहीबाहेक मुख्य योजनाकार पक्राउ गर्न प्रहरी सफल भयो । त्यसलाई आम नागरिकले चमत्कार भनेका छन् । सुन्ने जतिबाट प्रहरीले वाहवाही पाएको छ ।

‘यति सफल प्रहरीलाई पटकपटक असफल बनाउने प्रयास गरिन्छ । प्रहरी फेल बनाउनेहरु अपराधी बचाउनमै लाग्छन् । तिनलाई ठीक पार्ने उपाए पनि प्रहरीले पत्ता लगाए समाज साँच्चै शान्त हुन्छ होला, होइन रु’ भनेर तुलसीपुरमा प्रहरीको पत्रकार सम्मेलन चलिरहँदा फेसबुक स्टाटसमार्फत सोधेको थिएँ । यो प्रश्न प्रहरी वा फेसबुक पेजका साथीलाई मात्रै होइन, म आफैँलाई पनि थियो ।

गाँजा भाङ खाएर लट्ठ परेकाहरुले केही न केही अपराध गरेका हुन्छन् । तिनलाई पुलिसले समात्यो कि छुटाउन नै हतार हुन्छ । आफ्नो मतको पकड बनाउन आतुर नेताहरु त्यसलाई अवसरका रुपमा लिन्छन् । त्यहाँ दुईथरी मौका मिल्छ, पहिलो कुरा निकालेको भनेर फुर्ति लाउन पाइन्छ । मैले तिम्रो काम गरेर गुण लगाएको छु भन्ने हो । त्यसैलाई भजाएर चुनाव जित्ने गरिन्छ ।

दोस्रो फाइदा अच्छासँग खानपीन हुन्छ । मुखले मागेकै खान पिउन पाइन्छ । जो दिनभरि बजारमा हल्लिएको नेताको घरमा सम्भव छैन । त्यसै गरेर केहीको गुजारा चलेको छ । निदभोक टरेको पाइन्छ । व्यक्तिगत जीवन जिउनका लागि पनि त्यस्ता घटना कुरेरै बस्ने गरेको भेटिएको छ । उनीहरु प्रहरी र अदालत वरपर नियमित धाउने गरेका छन् । 

अझ गजब कुरा सजिलो दलाली चलेको छ । सर्टरभाडा लिई कुनै बोर्ड टंगाएर विदेश मान्छे पठाउनुपर्दैन । यत्रो मुद्दा छ, भित्र खोज्या छन् भनेपछि जति पनि झर्छ । अवैध लागूऔषध वा हत्या, हिंसाका घटनामा बढी लाभ हुन्छ । एउटै मुद्दाबाट लाखौं रकम असुल्न सकिने सजिलो छ । त्योभित्र कसलाई, कति रुपैयाँ दियो भन्ने खुल्दैन । निर्णायक तहको व्यक्तिसम्म पुगेको थाहा हुँदैन । तर पीडक पक्षका आफन्त मागेजति पैसा दिन तयार हुन्छन् । त्यसबाट कमाउने उपाय आउँछ । यसरी ठूलो मान्छे बन्ने र पैसा पनि हुने भएपछि प्रहरीमा धाउन थाल्छन् । अनेकौं उपाय खोजेर अपराधी छुटाउने र त्यसबाट व्यक्तिगत लाभ उठाउने गरिन्छ ।

लोभलालच केही प्रहरीमा पनि देखिन्छ । उच्च ओहदाका प्रहरी अधिकारीहरु पद वा पैसामा प्रभावित भएर धेरै नागरिकले दुःख पाएका छन् । प्रहरी कार्यालयभित्रै महत्वपूर्ण कागजात गायब बनाई मुद्दा फितलो पारिन्छ । अझ घटनाको सुरुवातदेखि नै प्रहरी मुचुल्का, केश फारम जस्ता कुरामा समेत लेनदेन चलिसकेको हुन्छ । पत्रपत्रिकामा सार्वजनिक भएको घटनासमेत निकै कमजोर बनाएका तथ्य हामीसँग छन् । अपराधीसँगै बसेर खानपिन गर्ने, उठबस र नियमित सम्पर्कमा रहने तर फरारको सूचीमा दाखिला गरेका घटनासम्म छन् । यस्ता तथ्यले प्रहरी संगठनलाई असफल बनाउने प्रयत्न गरेको हुन्छ । बेलाबखतमा प्रहरी अधिकारी विवादमा तानिन्छन् । तुलसीपुरका व्यवसायी हेमराज धिताललगायत केही उदाहरणमा प्रहरीको शंका लाग्छ । अहिलेसम्म त्यो कुरा पुष्टि गर्न नसक्नु, अपराधी नभेटिनु प्रहरी अनुसन्धान कमजोर अक्षम भएर होइन । चाहेमा नेपाल प्रहरीले कुनै पनि अपराध पत्ता लगाउन सक्छ । त्यसबेलाका अनुसन्धान अधिकारीमा धेरै कोणबाट शंका गर्न सकिने प्रशस्त ठाउँ छन् ।

दाङको प्रहरी प्रमुख भएर एसपी धीरजप्रताप सिंह आएदेखि नै यहाँको सामाजिक वातावरणमा हलचल आएको छ । सुखद कुरा त के भएको छ भने दाङमै कार्यरत रहँदा एसपी सिंह एसएसपीमा बढुवा भएका छन् । उनी एक तह बढुवा हुनु उनको जागीरे जीवनका लागि ठूलो करियर हुनसक्छ, त्योभन्दा महत्वपूर्ण सिंहले दाङमा शान्ति सुरक्षाको जग बसाइदिएका छन् ।

डन बनेर लठारिनेहरु धेरै तह लागिसकेका छन् । केही घरमै पुनःस्थापित भएका छन् । धेरै युवाको मुखबाट सुनिन्छ । निकै कडा छन् । यसअघिका सबै कमजोर भन्न खोजेको होइन, केही फरक पाएका छन् । जसको प्रमाण गुन्डागर्दीका घटनाहरु न्यून भएका छन् । यो जिल्लामा ठेकेदारका गुण्डाले समेत पुलिसलाई तह लगाएका तथ्य छन् । तर अहिले त्यो अवस्था शून्य भएको छ । कतिपय एसपी रहँदा लाजलाग्दो प्रशासन थियो । कतिसम्म भने बाटोमा भेटिएका प्रहरीका तल्ला अधिकारी तथा जवानले कुरा लगाउँथे । यसपटक कुनै पनि प्रहरीले सिंहको विरुद्ध कुरा लगाएका छैनन् । नाम नखुलाउने शर्तमा गुनासो पोख्न आएनन् । त्यससँगै कार्यक्रममा जाने, शान देखाउने, कतै भाषणै गरिहाल्ने, प्रमुख जिल्ला अधिकारीको पुच्छर समातिरहने जस्ता अन्य एसपीहरुको प्रवृत्ति सिंहले देखाएनन् ।

बिचार

किन सफल हुँदैनन् गृहमन्त्री ?

यतिवेला ऊर्जा मन्त्रालयमा सफल भएका जनार्दन शर्मा गृहमन्त्री छन् । उनले गृहमा नियुक्त भएको भोलिपल्टै गृह प्रशासन र प्रहरीमा आमूल परिवर्तनको उद्घोष गरे । उनको पहिलो उद्घोष त सरुवा, बढुवामा चलखेल र सिफारिस बन्द गर्ने थियो । बढुवाका लागि नेताको सिफारिस गर्ने प्रहरीको नम्बर नै घटाउनेसम्मका ‘क्रान्तिकारी’ गफ गरे । तर, व्यवहार भने घोषणा अनुसार गरेनन् । प्रहरीको सरुवा–बढुवामा चरम राजनीतिक हस्तक्षेप देखिएको छ । हचुवाका भरमा सुरक्षासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण निर्णयहरू भएका छन् । प्रहरीमा इमानदार र क्षमतावान्भन्दा नेताहरूलाई खुसी बनाउने अधिकृतहरू हाबी भएका छन् । एक नम्बरमा एआइजी बनाइएका बमबहादुर भण्डारीलाई मुख्यालयमा थन्काएका छन् । राम्रा एआइजीहरूलाई मुख्यालयमा राखेर खराब रेडर्क भएका एआइजीलाई प्रदेश इन्चार्ज बनाएर पठाइएको छ । एसएसपीको सरुवामा पनि धेरैजसो बदनामहरूले नै अवसर पाएका छन् । धनुषाजस्तै हरेकजसो जिल्लामा नेताले आफ्ना विश्वासपात्र प्रहरी प्रमुख लैजान थालेका छन् । ऊर्जामै जस्तै गृह प्रशासनमा ‘उज्यालो’ छर्ने अपेक्षा गरिएका शर्माले तीन महिनाको कार्यकालमा प्रहरी संगठनभित्र अपेक्षा अनुसारको काम गर्न सकेनन् ।

सेनालाई सधैँ शंका किन ?

 मनोबलबिनाको फौज भिडसरह हुनेछ। सिपाहीको मनोबल परिवारसँग पनि जोडिएको हुन्छ। सिपाही भनेको दर्जा होइन, यो सैनिक पेसा हो। तसर्थ वर्षको ११ महिना ब्यारेक बस्नुपर्दा र शान्ति सेनामा जाँदा वर्षको १२ महिनै विदेश बस्दा आफ्ना घरपरिवारसँग रेडियोमार्फत सन्देश प्रवाह गर्ने काम हुनु जरुरी छ। सकिन्छ भने निःशुल्क टेलिफोन सेवा प्रदान गरिनैपर्छ। यद्यपि त्यसभन्दा रेडियो सस्तो पर्न जानेछ। अर्को कुरा, हाल सेनामा तलदेखि माथिसम्मका दर्जाहरू शिक्षित भएका र साहित्य सिर्जना, इतिहास लेखन, सैनिक अभ्यासका सम्झनाहरू लेख्न र पढ्न रुचि राख्ने धेरै भएकाले त्यस्ता प्रतिभाहरूबाट लेख–रचना संकलन गरी प्रसारण गर्दा अझै गौरव गर्नेछन्, फौजले। त्यसै गरी संगीत र गायन क्षेत्रमा रुचि राख्ने फौजलाई पनि रेडियोमार्फत आफ्नो प्रतिभा प्रष्फुटन हुन दिनु जरुरी छ।  नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी ब्यारेक बस्ने राष्ट्र सेवकहरू भएकाले ती अंगहरूमा आ–आफ्नो टेलिभिजन, रेडियो लगायतका सञ्चारमाध्यम हुनु नितान्त ढिलो भइसकेको छ। नेपाल सरकार, आम नेपाली, नेपाली पत्रकार जगत्, प्राज्ञ, विज्ञले सेना–प्रहरीको ब्यारेक जीवनको कष्ट बुझेर यस पक्षलाई सहयोग गर्नुपर्छ।

महत्वपूर्ण वेबसाइट

Top