सुटुक्क आए सुटुक्क जांदैछन, दाङमा थिती बसाएर


Friday, 21 Jul, 2017 12:00 AM

गोविन्द खड्का
तुलसीपुरका व्यवसायी राजकुमार श्रेष्ठका हत्यामा संलग्न भनिएकाहरु असार २७ सम्म धेरै प्रहरी नियन्त्रणमा परे । केहीबाहेक मुख्य योजनाकार पक्राउ गर्न प्रहरी सफल भयो । त्यसलाई आम नागरिकले चमत्कार भनेका छन् । सुन्ने जतिबाट प्रहरीले वाहवाही पाएको छ ।

‘यति सफल प्रहरीलाई पटकपटक असफल बनाउने प्रयास गरिन्छ । प्रहरी फेल बनाउनेहरु अपराधी बचाउनमै लाग्छन् । तिनलाई ठीक पार्ने उपाए पनि प्रहरीले पत्ता लगाए समाज साँच्चै शान्त हुन्छ होला, होइन रु’ भनेर तुलसीपुरमा प्रहरीको पत्रकार सम्मेलन चलिरहँदा फेसबुक स्टाटसमार्फत सोधेको थिएँ । यो प्रश्न प्रहरी वा फेसबुक पेजका साथीलाई मात्रै होइन, म आफैँलाई पनि थियो ।

गाँजा भाङ खाएर लट्ठ परेकाहरुले केही न केही अपराध गरेका हुन्छन् । तिनलाई पुलिसले समात्यो कि छुटाउन नै हतार हुन्छ । आफ्नो मतको पकड बनाउन आतुर नेताहरु त्यसलाई अवसरका रुपमा लिन्छन् । त्यहाँ दुईथरी मौका मिल्छ, पहिलो कुरा निकालेको भनेर फुर्ति लाउन पाइन्छ । मैले तिम्रो काम गरेर गुण लगाएको छु भन्ने हो । त्यसैलाई भजाएर चुनाव जित्ने गरिन्छ ।

दोस्रो फाइदा अच्छासँग खानपीन हुन्छ । मुखले मागेकै खान पिउन पाइन्छ । जो दिनभरि बजारमा हल्लिएको नेताको घरमा सम्भव छैन । त्यसै गरेर केहीको गुजारा चलेको छ । निदभोक टरेको पाइन्छ । व्यक्तिगत जीवन जिउनका लागि पनि त्यस्ता घटना कुरेरै बस्ने गरेको भेटिएको छ । उनीहरु प्रहरी र अदालत वरपर नियमित धाउने गरेका छन् । 

अझ गजब कुरा सजिलो दलाली चलेको छ । सर्टरभाडा लिई कुनै बोर्ड टंगाएर विदेश मान्छे पठाउनुपर्दैन । यत्रो मुद्दा छ, भित्र खोज्या छन् भनेपछि जति पनि झर्छ । अवैध लागूऔषध वा हत्या, हिंसाका घटनामा बढी लाभ हुन्छ । एउटै मुद्दाबाट लाखौं रकम असुल्न सकिने सजिलो छ । त्योभित्र कसलाई, कति रुपैयाँ दियो भन्ने खुल्दैन । निर्णायक तहको व्यक्तिसम्म पुगेको थाहा हुँदैन । तर पीडक पक्षका आफन्त मागेजति पैसा दिन तयार हुन्छन् । त्यसबाट कमाउने उपाय आउँछ । यसरी ठूलो मान्छे बन्ने र पैसा पनि हुने भएपछि प्रहरीमा धाउन थाल्छन् । अनेकौं उपाय खोजेर अपराधी छुटाउने र त्यसबाट व्यक्तिगत लाभ उठाउने गरिन्छ ।

लोभलालच केही प्रहरीमा पनि देखिन्छ । उच्च ओहदाका प्रहरी अधिकारीहरु पद वा पैसामा प्रभावित भएर धेरै नागरिकले दुःख पाएका छन् । प्रहरी कार्यालयभित्रै महत्वपूर्ण कागजात गायब बनाई मुद्दा फितलो पारिन्छ । अझ घटनाको सुरुवातदेखि नै प्रहरी मुचुल्का, केश फारम जस्ता कुरामा समेत लेनदेन चलिसकेको हुन्छ । पत्रपत्रिकामा सार्वजनिक भएको घटनासमेत निकै कमजोर बनाएका तथ्य हामीसँग छन् । अपराधीसँगै बसेर खानपिन गर्ने, उठबस र नियमित सम्पर्कमा रहने तर फरारको सूचीमा दाखिला गरेका घटनासम्म छन् । यस्ता तथ्यले प्रहरी संगठनलाई असफल बनाउने प्रयत्न गरेको हुन्छ । बेलाबखतमा प्रहरी अधिकारी विवादमा तानिन्छन् । तुलसीपुरका व्यवसायी हेमराज धिताललगायत केही उदाहरणमा प्रहरीको शंका लाग्छ । अहिलेसम्म त्यो कुरा पुष्टि गर्न नसक्नु, अपराधी नभेटिनु प्रहरी अनुसन्धान कमजोर अक्षम भएर होइन । चाहेमा नेपाल प्रहरीले कुनै पनि अपराध पत्ता लगाउन सक्छ । त्यसबेलाका अनुसन्धान अधिकारीमा धेरै कोणबाट शंका गर्न सकिने प्रशस्त ठाउँ छन् ।

दाङको प्रहरी प्रमुख भएर एसपी धीरजप्रताप सिंह आएदेखि नै यहाँको सामाजिक वातावरणमा हलचल आएको छ । सुखद कुरा त के भएको छ भने दाङमै कार्यरत रहँदा एसपी सिंह एसएसपीमा बढुवा भएका छन् । उनी एक तह बढुवा हुनु उनको जागीरे जीवनका लागि ठूलो करियर हुनसक्छ, त्योभन्दा महत्वपूर्ण सिंहले दाङमा शान्ति सुरक्षाको जग बसाइदिएका छन् ।

डन बनेर लठारिनेहरु धेरै तह लागिसकेका छन् । केही घरमै पुनःस्थापित भएका छन् । धेरै युवाको मुखबाट सुनिन्छ । निकै कडा छन् । यसअघिका सबै कमजोर भन्न खोजेको होइन, केही फरक पाएका छन् । जसको प्रमाण गुन्डागर्दीका घटनाहरु न्यून भएका छन् । यो जिल्लामा ठेकेदारका गुण्डाले समेत पुलिसलाई तह लगाएका तथ्य छन् । तर अहिले त्यो अवस्था शून्य भएको छ । कतिपय एसपी रहँदा लाजलाग्दो प्रशासन थियो । कतिसम्म भने बाटोमा भेटिएका प्रहरीका तल्ला अधिकारी तथा जवानले कुरा लगाउँथे । यसपटक कुनै पनि प्रहरीले सिंहको विरुद्ध कुरा लगाएका छैनन् । नाम नखुलाउने शर्तमा गुनासो पोख्न आएनन् । त्यससँगै कार्यक्रममा जाने, शान देखाउने, कतै भाषणै गरिहाल्ने, प्रमुख जिल्ला अधिकारीको पुच्छर समातिरहने जस्ता अन्य एसपीहरुको प्रवृत्ति सिंहले देखाएनन् ।

बिचार

उच्च प्रहरी साथीहरूले बुझ्नु पर्छ, साथी खुसीका श्रोत हुन्

हामीले यसो गर्दा हाम्रो एउटा साथीको जागिर जान्छ भन्ने संवेदना उनीहरूमा पटक्कै भएन । बिल्कुलै संवेदना शून्य । न माया, न दया, केवल रिस, ईष्र्या, डाहा, छटपटी मानौँ जंगली जनावर झै हिंस्रक । आफ्नै ब्याचको एउटा साथी जो यो समयमा पदोन्नती भएन भने जागिरबाटै बाहिरिन सक्छ, त्यो अवस्था देख्दा हिजो सँगै थालमा खाएका एउटै व्याचका साथीहरूलाई पनि पीडा हुनुपर्ने हो तर यस्तो हुँदो रहेनछ । उल्टो त्यसलाई अवकाश गराई आफु त्यो पदमा जाने होड पो चल्दो रहेछ । मैले आफ्नै आँखाले देखेँ कि मानिस एक तह पदोन्नतिका लागि कतिसम्म निच हुन सक्दा रहेछन् । तर फेरि सोच्छु यी व्यक्ति कुनै बेला मेरा साथी थिए, हामी सँगै हास्थ्यौँ, खेल्थ्यौँ, रमाउथ्यौँ । फेरि आज यिनीहरूनै मलाई जागिरबाट निकाल्न किन यति धेरै उद्दण्ड किन भए ? के यी व्यक्ति नै खराब थिए ? वा म खराब थिएँ ? वा त्यो पद खराब थियो जुन पदले साथीहरूलाई नै दुश्मन बनायो ? अन्तमा म निष्कर्षमा पुग्छु कि वास्तवमा त्यो पद नै खराब थियो र त्यो पदमा पुग्ने चाहनाले नै उनीहरूलाई साथीसँग दुश्मन हुनमात्र तयार पारेन बल्की अनैतिक भएर आत्मसम्मान गिराउनसमेत तयार बनायो । म फेसबुक हेर्दै थिएँ ।

समाचार स्रोतको संरक्षण

पत्रकारलाई समाचारको स्रोत खुलाउन नपर्ने उन्मुक्ति किन दिइयो भन्नेतर्फ पहिला चर्चा गरौँ । एउटा कानुन व्यवसायीले आफ्ना सेवाग्राहीलाई दिएको कानुनी परामर्श अदालतमा समेत खुलाउन बाध्य हुँदैन । यस्तो कार्य प्रिभिलेज कम्युनिकेसन हो र यो गोप्य विषय हो । वकिलले के राय दियो भन्ने कुरा न त कानुन व्यवसायीले बताउन पाउँछ न त पक्षले नै । सांसदले संसद्मा बोल्दा कुनै रोकतोक नलाग्ने कारण पनि त्यही हो । संसद्मा बोल्दा कारबाही हुने अवस्था आउने हो भने स्पष्ट रूपमा बोल्न सक्दैन भनेर नै संसद्मा दिएको अभिव्यक्तिका कारण कुनै सजाय गरिनेछैन भन्ने व्यवस्थासहितको विशेषाधिकार राखिएको हो । चिकित्सकले उपचारका क्रममा दिएको स्वास्थ्य सल्लाह र रोगबारे सार्वजनिक गर्न पाउँदैन किनभने एक त ती बिरामी व्यक्तिको गोपनीयताको अधिकार छ भने अर्कातिर डाक्टरको पेसागत आचारसंहिता । त्यस्तो गोपनीयता सार्वजनिक गर्न थाल्ने हो भने चिकित्सकप्रतिको विश्वास धराशयी हुनजान्छ ।

महत्वपूर्ण वेबसाइट

प्रशासन View More..

Top